De hemel verslinden – Paolo Giordano

Een half jaar lang heb ik onderzoek gedaan naar Paolo Giordano en zijn romans, ik schreef er duizenden woorden over en studeerde hierdoor af. Toch zit ik na het lezen van zijn nieuwste boek al een half uur naar een knipperende cursor te staren. Ondertussen at ik een halve reep chocola en wisselde ik uit pure wanhoop mijn koffie om voor een glas rode wijn. Ik weet namelijk niet zo goed wat ik wil zeggen over De hemel verslinden behalve dat als ik nog maar één boek zou mogen lezen in mijn leven, het dit boek zou zijn.

Het verhaal in een notendop

We bekijken het verhaal door de ogen van Teresa. In de eerste persoon neemt ze je mee door twintig jaar van haar leven waarin Bern de hoofdrol speelt. Het boek opent met het moment wanneer Teresa Bern voor het eerst ziet, wanneer hij ‘s nachts samen met twee andere jongens stiekem in het zwembad van Teresa’s oma zwemt. Teresa is in de zomers met haar vader bij haar oma in Zuid-Italië, maar die zomer is het dank zij deze jongens alles behalve een saaie vakantie.

Ze brengt de zomer door met Nicola, Tomasso en Bern, die een stukje verderop  in een zogenaamde masseria (een soort boerderij) worden opgevoed door Nicola’s religieuze ouders. Ondanks deze opvoeding krijgen de jongens tegenstrijdige overtuigingen en wordt hun relatie door de jaren heen op de proef gesteld. En terwijl Teresa na een pijnlijke ontdekking besluit niet meer terugkomen naar haar grootmoeders huis, keert ze wanneer ze volwassen is toch weer naar de masseria om een leven met Bern te beginnen.

Cliché? Nee!

Klinkt een beetje als een cliché liefdesverhaal, niet? Maar geloof me, dat is het niet. In De hemel verslinden kaart Giordano belachelijk veel actuele thema’s aan en laat zien wat de (jong)volwassene van nu ervaart. Volgens Giordano gaat het De hemel verslinden over het gebrek aan zingeving bij deze generatie. We zouden niet meer weten waar we in moeten geloven en daardoor komen we in de problemen of worden we extremisten. De personages richten zich na hun religieuze opvoeding op het milieu en zijn, naast zelfvoorzienend op de masseria, milieu-activisten. Ze zetten bijvoorbeeld hun leven op het spel om oude olijfbomen te redden, ook een belangrijk thema dat momenteel in Italië speelt.  Daarnaast wordt het onderwerp vruchtbaarheid onderdeel van het verhaal wanneer Bern en Teresa kinderen willen. Want wanneer laat je de natuur haar gang gaan en wanneer help je haar een handje?

Wat is van belang voor de mens?

Giordano kaart in De hemel verslinden aan wat belangrijk is voor ons. Want wat is natuur? Wat is de mens? Hoe kunnen we zin geven aan ons leven? Waar moeten we in deze moderne tijd überhaupt nog in geloven? Giordano laat voornamelijk met de mannelijke personages zien dat de natuur belangrijk is en dat we er iets aan moeten doen om deze te behouden. Maar alleen natuur is voor de hedendaagse mens niet genoeg. We hebben ook iets nodig om in te geloven, want dan weten we pas hoe we moeten handelen. We hebben om als mens te bestaan simpelweg natuur en cultuur nodig. En waar onze cultuur ons in dingen laat geloven, is het onze natuur om ons te laten bestaan, inclusief de drang om ons voort te planten. Dit laatstgenoemde wordt belichaamd door Teresa die (samen met Bern) de natuur besluit te negeren wanneer ze niet zwanger kan worden.

Giordano weet wat hij wil zeggen

Het mens-zijn wordt misschien wat extreem beschreven, maar hierdoor maakt Giordano wel duidelijk wat hij wil zeggen. Want wat gaan we doen als we geen grenzen meer hebben? Dan is er blijkbaar nog altijd de overlevingsdrang. Toch blijkt dat wanneer we echt bij onze kern willen komen, we cultuur nodig hebben om te overleven. De hemel verslinden zit hierdoor vol met tegenstellingen, met verwijzingen naar klassiekers en een duidelijk beeld van onze wereld. Het boek is intens, origineel, maar weet bovenal een evenwicht te creëren waardoor het een roman is die je niet weg kunt leggen.

Waarom deed De hemel verslinden veel met mij?

Je zou nu kunnen denken dat ik deze roman zo goed vind, omdat ik een groot fan ben van Giordano’s werk, maar dit is niet de reden. Dit boek vond ik zo rakend, dat ik misschien wel nog meer waardering heb gekregen voor mijn favoriete auteur. Het verhaal kwam voor mij erg dichtbij. Ik ben geen Teresa of Bern, maar toch was het een bonk herkenbaarheid. Ik denk nu, dagen later, nog altijd na over wat onze rol als mens moet zijn en wie ik ben. Waar moeten we voor kiezen als onze wereld uit tegenstellingen bestaat waaruit we mogen kiezen? Lastige maar bovenal belangrijke vragen waardoor ik ben gaan beseffen dat ik mijn zingeving vooral uit literatuur haal. Het boek en daarmee cultuur mag nog lang niet als dood worden verklaard in deze tijd waarin religie steeds minder duidelijk aanwezig is, maar tegelijkertijd moeten we niet vergeten dat we alleen maar cultureel kunnen zijn wanneer het goed gaat met onze natuur. En daarmee draait De hemel verslinden simpelweg om de kern van ons bestaan.

5/5

496 pagina’s – De Bezige Bij – november 2018 – vertaald door Mieke Geuzebroek en Pietha de Voogd – 9789403132600

You may also like...

5 reacties

  1. Jenn schreef:

    Deze gaat op mijn leeslijst! klinkt als een goed boek.

  2. Anneke schreef:

    Je zorgt ervoor dat ik nieuwsgierig word. Ik ken deze auteur eigenlijk niet echt. Ik ga het boek onthouden.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.