De goddelijke komedie: het begin en een deel van de hel

Sandra organiseert de Maand van de klassieker en dat is voor mij een goede reden om De goddelijke komedie van Dante weer op te pakken. Ik las de zangen een tijd geleden voor mijn opleiding, maar het leek me fijn om dit meesterwerk ook eens op mijn eigen tempo te lezen. Begin dit jaar maakte ik enthousiast een start, maar liet het vervolgens weer liggen. De goddelijke komedie is namelijk literatuur waar je echt voor moet gaan zitten. En waar je hoofd naar moet staan. Mijn doel is om het eerste deel, Inferno, deze maand uit te lezen. Het is best veel, dus ik bespreek alvast de eerste zeven kringen van de hel.

Het begin

Dante begint zijn reis in De goddelijke komedie wanneer hij 35 jaar oud is. De levensverwachting van de mens was toentertijd 70 jaar en hiermee geeft Dante aan op de helft van zijn leven te zijn. Wie weet bevindt hij zich in een midlifecrisis.

Juist midden op de reistocht van ons leven
zag ik mij in een donker woud verloren,
daar ik van ’t goede pad was afgeweken.

(Bron: De goddelijke komedie van Dante Alighieri vertaald door Christinus Kops: vijftiende druk, pagina 20.)

Dante is verdwaald in een donker woud en komt er een panter, een leeuw en wolvin tegen, die volgens velen symbool staan voor wellust, hoogmoed en hebzucht. Dante wordt gered door zijn gidsen Beatrice en Vergilius, waarna hij uiteindelijk met Vergilius de hel betreedt.

Het eerste deel van de hel

Bij de hel denken we vaak aan een vurige omgeving met een duivel, maar Dantes hel zit ingewikkelder in elkaar: er zijn namelijk negen kringen. Om in de hel te komen moet je eerst door Charon (de veerman uit de Griekse mythologie) met de boot naar de eerste kring worden gebracht. Omdat Dante geen overledene is weigert Charon hem naar de andere kant te brengen, maar wanneer Dante flauwvalt wordt hij alsnog wakker in de hel.

De eerste kring

In de eerste kring bevinden zich de heidenen die niets slechts hebben gedaan in hun leven. Ze zijn niet gedoopt en dat is reden genoeg om in de hel te komen, zelfs als je voor het christendom bent geboren. Onder andere Vergilius verblijft in deze kring, maar ook Plato en Ovidius bevinden zich hier. Gelukkig(?) worden ze in deze kring niet echt gestraft. Voor de tweede kring staat Minos (in de Griekse mythologie is hij een rechter in de onderwereld) en hij bepaalt naar welke kring de overige overledenen worden verbannen.

Kring twee tot en met vijf

Waar in de eerste kring niemand wordt gekweld, gebeurt dat in de volgende kringen wel. In de tweede kring stormt het altijd en worden de zielen door de ruimte geblazen, omdat ze tijdens hun leven aan hun seksuele verlangens hebben toegegeven. Wanneer Dante in de derde kring arriveert valt er alleen maar koude regen die is bedoeld voor de vraatzuchtigen. Dante en Vergilius moeten in deze kring langs Ceberus, een hond met drie koppen, die het duo en de zielen wil verwonden. Wanneer de twee in de volgende kring arriveren zien ze hoe de hebzuchtigen en verspillers worden gekweld door zware dingen zonder nut op en neer te schuiven. Niet alleen de ‘normale’ ziel bevindt zich hier, maar ook pausen worden hier beziggehouden. Het moerassige gebied rondom de Styx is onderdeel van de vijfde kring. Agressievelingen vechten hier eeuwig met elkaar en onder het water is er plek voor de wrokkigen. Na deze vijf kringen komen Dante en Vergilius bij de muur van de stad Dis die leidt naar de diepere gedeeltes van de hel.

De stad Dis

Om in de stad Dis te komen moeten Dante en Vergilius eerst de Styx oversteken, wat wederom moeilijk is omdat Dante geen overledene is. Phlegyas (zoon van oorlogsgod Ares) helpt Vergilius en Dante de rivier over. Ook een engel helpt de twee en zo komen ze alsnog aan in Dis, de stad die is vernoemd naar de god van de onderwereld. Ieder deel van de hel is ingericht voor een bepaalde zonde, zo ook deze stad waar de geweldplegers verblijven.

Kring zes en zeven

Het eerste deel van Dis is ingericht voor ketters. Ze liggen per ketterij bij elkaar begraven in open gloeiende graven. Onder andere Epicuristen (aanhangers van de Hellenistische filosofie van Epicurus) vinden we in deze zesde kring. Vervolgens dalen Dante en Vergilius af naar de zevende kring, die bestaat uit drie delen, waar de echte geweldplegers liggen.

Het eerste deel bestaat uit een rivier van bloed waarin de doden koken die geweld hebben gepleegd tegen een ander. Langs de rivier lopen centauren, waaronder Chiron (de opvoeder van Achilles) en Nessus (gedood door Hercules). Dante en zijn gids komen hier Alexander de Grote en Atilla de Hun tegen die in deze rivier liggen als straf voor hun gewelddadigheid.

Maar richt het oog nu dalwaarts, want reeds nadert de bloed-rivier, waarin schimmen koken, die door geweld hun medemensen schaden.

(Bron: De goddelijke komedie van Dante Alighieri vertaald door Christinus Kops: vijftiende druk, pagina 76-77.)

Wederom moet er een rivier worden overgestoken en deze keer helpt Nessus het reizende duo bij het oversteken van de bloed-rivier, waarna ze bij de tweede ronde van de zevende kring aankomen. Het is een grauw woud, dat blijkt te bestaan uit degenen die geweld tegen zichzelf hebben gepleegd, waaronder zelfmoordenaars. Ze zijn in bomen veranderd die worden aangevallen door Harpijen die hun klauwen in de bomen zetten. Wanneer Dante een twijgje van een boom afbreekt begint deze tegen Dante te praten, een verwijzing naar Aeneis waarin Aeneas een tak van een struik afbreekt. De plant begint vervolgens te praten en te bloeden.

Ook in het derde deel van de zevende kring wordt er gestraft door middel van regen, maar deze keer van vuur. Degenen die zich schuldig hebben gemaakt aan tegennatuurlijke wellust rennen hier rond en onder andere Dantes leermeester Brunetto Latini bevindt zich hier. Omdat hij niet stil kan staan lopen Dante en Latini samen door de zevende kring en voorspelt Latini dat Dante zal worden verbannen uit Florence.

You may also like...

6 reacties

  1. Sandra schreef:

    Joh, dit noem ik nog eens een recensie, ik heb er van genoten!! Enne dank dat je mijn blog noemt en superleuk dat je meedoet aan de Maand van de klassieker :)

  2. Niek schreef:

    Alweer een tijd geleden heb ik dit boek gelezen en vond het behoorlijk pittig. Vooral omdat er veel verwijzingen naar de Italiaanse politiek van die tijd wordt verwezen waar ik helemaal niets mee heb.

    Je hebt hierboven een samenvatting gegeven van wat je gelezen hebt maar wat vind je daar nu van? Wat voor gedachten krijg je daarbij? Voelt het goed om te lezen dat die zondaars gestraft worden? En vind je deze straffen passend voor die straf? Of denk je aan hele andere dingen bij het lezen?

    Zelf werd ik behoorlijk onpasselijk van al die wreedheden in de hel en vond het daarom soms moeilijk om door te lezen.

    • Hoofdstuk 12 schreef:

      Het is ook best pittig! Ik heb De goddelijke komedie al eens gelezen voor mijn studie en ik denk dat ik er daardoor afstandelijker naar kan kijken. Als persoon ben ik het niet eens met de straffen, vooral omdat veel straffen voor dingen zijn die ik niet als strafbaar zie. Ik vind het wel mooi om te zien hoe mythologie en christendom samenkomen in de gezangen. Op het einde wil ik mijn mening/visie over dit boek eens geven, maar tot die tijd houd ik het bij samenvattingen, want het is inderdaad (vooral voor iemand die het nooit las) al ingewikkeld genoeg.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.