Zaterdag – Ian McEwan

Het is 15 februari 2003 als neurochirurg Henry Perowne ‘s nachts wakker wordt en door zijn slaapkamerraam een vliegtuig ziet neerstorten. Het zijn de angstige jaren na 9/11 en de dag van de vredesdemonstratie tegen een oorlog in Irak. Henry heeft dan ook veel vragen nadat hij getuige was van een eventuele nieuwe terroristische aanslag. Hij besluit zijn dag te herpakken die in het teken staat van een familiediner, maar dan loopt alles anders als hij een aanrijding krijgt met de duistere Baxter.

Diepgang door uitgebreide omschrijvingen

Het eerste wat opvalt zijn de rake formuleringen van schrijver Ian McEwan. De alwetende verteller geeft uitgebreide omschrijvingen, maar ondertussen staat er geen woord te veel. Het is een verhaal dat tijd kost om tot je door te laten dringen, maar je wel een diepgang geeft die je niet snel ontdekt in boeken van driehonderd pagina’s.

Henry versus Baxter

Henry is een man die alles heeft wat hij hebben wil: een goede baan, een mooi huis, getalenteerde kinderen, een aantrekkelijke vrouw en bovenal zijn rationalisme. Zaterdag staat vol overdenkingen en waarnemingen van een chirurg, een hoogopgeleide man, al maken juist deze gedachten duidelijk dat Henry een man met gevoel is.

Ze is nog niet dood, hield Henry zich telkens voor. Maar haar leven, ieder leven, leek vluchtig als hij zag hoe snel, met welk gemak, alle versierselen, alle verfijnde details van een leven, ingepakt en verstrooid of afgedankt konden worden.

Baxter wordt niet zo uitgebreid beschreven als Henry, maar toch wordt de illusie gewekt dat leven minder mooi is als dat van de neurochirurg. Er wordt namelijk al snel een beeld geschetst van een dreigende man met een aapachtig uiterlijk, die ook nog eens een levensbedreigende ziekte blijkt te hebben.

Terrorisme

zaterdagDe angst voor terrorisme is in Zaterdag voelbaar. Het neergestorte vliegtuig wordt gecontroleerd op alles wat met terrorisme te maken kan hebben, een groot deel van de Londenaren wil geen oorlog mede door de kans op nieuwe aanslagen en ook Henry denkt regelmatig aan wat er kan gaan gebeuren.

Maar McEwan laat met deze roman juist zien dat we bang zijn voor terrorisme op grote schaal, terwijl dit ook in je eigen huis voor kan komen. Dat die kans misschien wel groter is dan een nieuwe grote aanslag.

Literatuur

Literatuur speelt een grote rol in deze roman. Zo zijn niet alleen Henry’s schoonvader en zijn dochter dichters, zo is het ook een deel van de oplossing tegen de persoonlijke aanval op Henry. Toch zal deze rationalist dat niet snel inzien en deze kunstvorm nooit helemaal begrijpen. Als lezer kun je in ieder geval genieten van verwijzingen naar klassiekers en fictionele poëzie.

Een veelzeggende roman

Zaterdag van  Ian McEwan is geen dikke pil, maar zegt veel. Het geeft een beeld van het westerse hoogopgeleide denken, tegenover een andere vorm van denken en handelen die wij als slecht beschouwen. Toch laat McEwan regelmatig doorschemeren dat deze slechteriken (voornamelijk Baxter) er niet altijd iets aan kunnen doen en niet per se echt slecht zijn. Daarnaast draait het ook om de rol van kunst in onze maatschappij en dat deze veel sterker kan zijn dan wij verwachten. Maar bovenal is het een prachtig geformuleerd verhaal dat je op sommige momenten op het puntje van je stoel laat zitten en na de laatste pagina nog een paar dagen in je hoofd blijft hangen.

4/5

Zaterdag – Ian McEwan – Uitgeverij Rainbow Bv – 330 pagina’s – september 2009 – 9789041707895 – hier te koop voor €10

1 comment / Add your comment below

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.