Lezen: het origineel of de vertaling?

Martha heeft weer een interessante vraag bedacht: lees jij boeken in hun oorspronkelijke taal of juist liever vertaald naar het Nederlands? Dit is een simpele vraag die voor mij iets minder makkelijk te beantwoorden is. Ik heb namelijk een vreemde taal gestudeerd en ik ben me bewust van het belang van de originele taal, maar toch ligt het in mijn ogen niet zo simpel. Ik kan dan ook niet zeggen dat ik een voorkeur heb voor het één of ander.

Oorspronkelijke taal

Een boek lezen in de taal waarin het geschreven is, is een verhaal ervaren precies zoals het bedoeld is. Een auteur kiest voor specifieke woorden, zinsbouw, ritme, enzovoort om zijn verhaal zo goed mogelijk neer te zetten. Wanneer een boek wordt vertaald is het niet altijd mogelijk om dit exact over te nemen en gaan er belangrijke dingen verloren. Daarnaast zijn er altijd woorden waar geen echte vertaling voor is, zoals het Nederlandse ‘gezellig’ waar een vertaler dan creatief mee aan de slag moet. Eigenlijk moet je het zien als een schilderij. Een kunstenaar heeft zo zijn eigen stijl en maakt keuzes. Als we iemand anders vragen om het schilderij te herschilderen (omdat het oude bijvoorbeeld verloren is gegaan) dan zal het nooit helemaal hetzelfde zijn, want het is iemand anders werk. Dus als je het origineel wilt ervaren, zul je de oorspronkelijk versie moeten hebben.

Vertalingen

Toch lees ik vaak vertalingen. Het is vaak makkelijker om Nederlandstalige boeken aan te schaffen en ik lees een boek dan net iets vlotter. Een vertaler heeft tussen het origineel en jouw leeservaring ingezeten, maar dat betekent niet meteen dat het slechter is. Een vertaler houdt rekening met jouw cultuur waardoor het verhaal beter te begrijpen is. In de moderne westerse cultuur zijn de cultuurverschillen misschien niet erg groot, maar een roman van een Afrikaanse schrijver of een boek uit de Middeleeuwen hebben vaak baat bij een vertaling.

Ik was eens bij een boekpresentatie van een Italiaanse klassieker waarbij Paolo Giordano (auteur van o.a. De eenzaamheid van de priemgetallen) aanwezig was. Hij verbaasde zich over de drukte in de zaal, want dat zou in Italië niet zo snel gebeuren. De reden hiervoor gaf hij dat de boeken steeds opnieuw worden vertaald naar het Nederlands en dat ze ook steeds moderner worden geïnterpreteerd en dus toegankelijker worden voor de lezer. Vertalingen brengen ons dus dichter bij het begrijpen van een verhaal en een cultuur. We kunnen nooit alle talen beheersen, dus we mogen dankbaar zijn dat er vertalers zijn die ons misschien verwijderen van het originele werk, maar ons hierdoor wel verbinden met andere culturen. En dat is ook belangrijk.

2 reacties Voeg de jouwe toe
  1. Goed punt, van die cultuur! Een vertaler voegt vaak nuttige informatie toe aan boeken uit verre culturen en dat is heel handig. Ik merkte dat bijvoorbeeld bij het lezen van Paustovski. Vaak is er maar weinig aandacht voor de vertalers en daarom noem ik hen altijd bij naam als ik over een vertaald boek blog.

  2. Nou, ik lees vlot Frans en geef dus zeker de voorkeur aan de originele taal, maar hiermee houdt het op. Russisch, Engels, Duits, Spaans of Italiaans moét ik in vertaling lezen wil ik van de hele wereldliteratuur kunnen genieten. Maar ik besef wel dat een vertaling een compromis is… en goede vertalers zijn er niet zo dik gezaaid, helaas.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *