In het decemberzonnetje: schrijver Johan Klein Haneveld

Deze maand zet ik boekenliefhebbers in het zonnetje! Dat lezen en/of schrijven leuk is, wisten we al, maar waarom doen we het? En hoe is de passie bij verschillende boekenwurmen begonnen? We komen er deze maand achter! Vandaag lezen we over de passie voor lezen en schrijven van schrijver Johan Klein Haneveld.

Zou je jezelf kort voor willen stellen aan iedereen die jou nog niet kent? 
Ik ben Johan, 42 jaar, en ik kan niet zonder verhalen. Ik lees veel, kijk graag films en ik hou van stripboeken. Ik schrijf zelf ook graag. Mijn korte verhalen verschenen in bundels zoals Ganymedes-17 en Historische Verhalen en tijdschriften zoals Fantastische Vertellingen. Er zijn tegen de tijd als dit interview wordt gepubliceerd elf boeken van mij verschenen. In 2018 kwamen uit mijn verhalenbundel Het teken in de lucht en de fantasynovelle Acmala. Op 7 december was de presentatie van mijn SF-roman De afvallige ster. Ik recenseer de boeken die ik lees op Goodreads en Hebban en schrijf ook besprekingen voor Fantastische Vertellingen, een kwartaalblad met verhalen, tekeningen en recensies op SF- en fantasygebied. Daarnaast schrijf ik essays over SF- en fantasyverhalen voor Fantasy-schrijven. Voor uitgeverij Godijn Publishing zit ik in de jury van de jaarlijkse verhalenwedstrijd, nu getiteld Nachtwakers. Naast het schrijven heb ik gelukkig ook tijd voor andere hobby’s zoals het zorgen voor mijn vier aquariums en het bezoeken van dierentuinen, musea en boekwinkels. Ik werk als redacteur voor het Tijdschrift voor Diergeneeskunde, en woon samen met mijn vrouw in Delft.

Hoe is je passie voor boeken ooit begonnen? 
Ik weet niet meer precies wanneer de vonk oversloeg. Ik was namelijk erg jong. Ik weet nog wel dat het leren lezen voor mij een openbaring was. Ik pikte het ook snel op. Mijn ouders vertellen nog steeds graag dat de leraar van de eerste klas mij al voor de groep zette om voor te lezen, zodat hij opdrachten kon nakijken. Mijn moeder nam me ook mee naar de bibliotheek. Al snel was ik daar elke week op vrijdag te vinden en ging ik met een tas vol boeken naar huis. Ik was vlot door de kinderboeken heen, dus moest ze vragen of ik ook volwassen boeken mocht lenen. De liefde voor lezen ben ik nooit kwijtgeraakt. Mijn grote droom is nog eens een eigen bibliotheek te hebben, met een trapje en boeken boven de deur langs…

Wanneer en waarom ben je meer met boeken gaan doen dan lezen? 
Mijn eerste boek over dinosaurussen schreef ik toen ik acht was. Compleet met inhoudsopgave en illustraties. We kregen op de basisschool een of twee keer per jaar een opstelopdracht. Ik keek daar altijd erg naar uit. In de achtste groep vond ik dat het veel te weinig opstellen waren. Dus besloot ik thuis maar opstellen te gaan schrijven. Mijn eerste verhaal heette De mosasaurus. De tweede ging over het monster van Loch Ness. Een thema is dus al wel zichtbaar. Op de middelbare school vroeg een vriend me om samen met hem een boek te gaan schrijven. We zouden om de beurt een bladzijde doen. Hij hield er na twee pagina’s mee op, maar ik had toen al een verhaal in mijn hoofd, dus ik zette door. Toen het boek af was ging ik verder. Het werd een serie van avonturenboeken, De avonturen van Joost, Cliff en Yoko waarin ze tijdreizigers, ivoorjagers en haaien tegenkomen. En dinosaurussen.

Welke schrijver heeft jou gemotiveerd om te gaan schrijven? 
Ik weet nog dat ik in de bibliotheek een jongensboek las en dacht: ‘Dat kan ik ook, maar dan beter.’ Welk boek dat was staat me helaas niet meer voor de geest. Ik las veel van de bundels SF-verhalen die mijn vader in de kast had staan, en die inspireerden me heel erg, vooral de verhalen van Isaac Asimov. Verder was ik fan van de boeken van Alistair MacLean en van de stripverhalen over Yoko Tsuno. Mijn eerste echte lange avonturenverhaal was sterk beïnvloed door Het sauriërpark van Michael Crichton en heette Het eiland der pterodactylen. Al deze invloeden zijn volgens mij nog steeds in mijn werk terug te vinden.

 


Wat is jouw favoriete schrijfplek?
Ik heb mezelf aangeleerd om overal te schrijven, vooral omdat ik het doe naast mijn betaalde baan en dus elke kans moet aangrijpen. Ik schrijf onderweg van en naar mijn werk in de trein, maar dat is niet mijn favoriete plek, zoals je vast begrijpt. Ik zit in de lunchpauze vaak te werken in de bibliotheek in Houten. Verder schrijf ik thuis, maar omdat ik dan makkelijk het internet opkan vind ik dat niet ideaal. Met enige regelmaat ga ik met mijn vrouw naar Blijdorp en dan gaan we in de Victoriaserre zitten. Naast het water, omgeven door tropische planten en fluitende vogels, dat is mijn favoriete plek om te schrijven.

Heb je bepaalde schrijfrituelen en, zo ja, welke?
Nee, ik ben me er niet van bewust dat ik bepaalde rituelen hanteer.

Hoeveel boeken lees je per jaar?
Ik lees tussen de tachtig en negentig boeken per jaar. Tegenwoordig veel SF-romans en -verhalenbundels. Een paar jaar geleden was het vooral fantasy. Ik heb ook heel wat klassiekers gelezen van de Bröntes, Dickens en Dostoyevski. Ik probeer tegenwoordig meer Nederlandse boeken en bundels te lezen. Ook bij ons worden namelijk goede verhalen geschreven.

Wat is je favoriete genre en waarom?
Van jongs af aan ben ik SF-liefhebber. Mijn vader had namelijk heel wat SF-boeken in zijn kast staan. En toen ik eenmaal de smaak te pakken had… Tussen mijn twintigste en vijfendertigste heb ik ook heel veel fantasy gelezen, maar ondertussen ben ik toch weer teruggekomen bij de sciencefiction. Ik hou van het gevoel van verwondering dat ze oproepen. Niet verwondering om de fantasie van de auteur, maar verwondering om dingen die echt bestaan: de grootte van het heelal, de glorie van andere sterren en planeten, de diversiteit van het leven. De ‘wat als’-scenario’s uit de verhalen stimuleren niet alleen mijn verbeelding, maar laten me ook nadenken over de mogelijkheden en (on)mogelijkheden van het leven. Verder is alle goede SF een commentaar op de samenleving waarin we leven en gezien technologie onze wereld in toenemende mate beheerst (ten goede en ten kwade) wordt het genre alleen maar relevanter. Hoe gaan we om met de opkomst van algoritmes en AI? Hoe bieden we klimaatverandering het hoofd? Hoe reageren we op medische ontwikkelingen als klonen en het genezen van veroudering? SF helpt bij het nadenken over al deze vragen, maar is vaak ook gewoon hartstikke spannend.

Wat zijn jouw drie favoriete boeken?
Dat is een van de moeilijkste vragen die er is. Het boek dat het meeste indruk op me heeft gemaakt is Les Miserables van Victor Hugo. Het is een flink boek en ik weet niet hoe snel ik eraan toekom het te herlezen, maar afgezien van alle pagina’s over de riolering van Parijs is het een geweldig epos waarvan de karakters me altijd zullen bijblijven. Ik ben ook fan van J.R.R. Tolkien en in 2016 ben ik met een goede vriend op bedevaart gegaan naar Oxford om de plekken te zien waar C.S. Lewis, Tolkien en de andere Inklings verbleven. In The Eagle and Child hebben we een pint op ze gedronken. The Silmarillion vind ik nog het beste van zijn werken. De complexe geschiedenis die hij heeft geschapen is altijd inspirerend en zegt ook heel veel over hoe mensen in elkaar zitten. Op SF-gebied is het moeilijk kiezen. Rendezvous with Rama is mijn favoriete ‘klassieker’. Een object komt het zonnestelsel in en astronauten worden erheen gezonden. In het binnenste ontdekken ze een hele andere wereld. De manier waarop Arthur C. Clarke die beschreef deed mijn verbeelding vonken. Ook heel erg goed zijn de modernere schrijvers Alastair Reynolds en Hannu Rajaniemi.

Hoe lees je boeken? Fysiek, digitaal of als luisterboek?
Ik lees alleen fysieke boeken. Soms probeer ik wel eens op mijn computer of mijn telefoon een verhaal te lezen maar als ik al niet wordt afgeleid door apps blijk ik ook erg snel de tekst te gaan scannen. Volgens mij lees ik digitaal oppervlakkiger. Ik zit voor mijn werk ook al voortdurend achter een scherm, en als ik schrijf, dus het is fijn ook eens gewoon met een boek op schoot te kunnen zitten.

Hoe deel je je boekenkast in?
Ik zet mijn boeken neer op genre (en soms subgenre) dus harde SF bij harde SF en fantasy bij fantasy. En binnen de genres sorteer ik ze alfabetisch op de auteursnaam. Ik snap mensen niet die hun boekenkast indelen op basis van de grootte of de kleur van de boeken. Op dit moment klopt die indeling niet echt, en liggen er overal stapels op of voor de boeken. Ik heb een grotere boekenkast nodig, maar niet echt de ruimte om die neer te zetten…

Wat vind je van de verplichte leeslijsten op de middelbare school?
Wat mij betreft mogen die worden afgeschaft. Ik heb van veel te veel mensen gehoord dat ze door die verplichting jarenlang geen boeken hebben gelezen. Soms ontdekken ze later dat boeken toch gaaf zijn, maar vaak komt dat moment niet meer. Ikzelf vond veel van de boeken voor met name de Nederlandse lijst ook niet leuk. Te saai voor mij of te grimmig. Gelukkig las ik zo snel dat ik er voor mij leuke boeken tussendoor kon lezen. Maar ze leverden me wel een afkeer op van ‘Literatuur’. Het mooist zou zijn als docenten de leeshonger bij mensen zouden aanwakkeren. Scholieren zouden hun interesse moeten kunnen volgen, lezen wat hen inspireert, en docenten kunnen dan wijzen op moeilijkere, uitdagendere boeken die doorgaan op de thema’s en onderwerpen waar ze door gefascineerd zijn. Dat zou een nieuwsgierigheid kweken waarvan ik geloof dat die een leven lang meegaat.

Waarom zou iedereen moeten lezen?
Er zijn heel veel media om verhalen te vertellen, tv, films, stripverhalen en computerspellen om er maar een paar te noemen. Maar geen daarvan doet wat boeken doen. Ze zijn allemaal op een bepaalde manier passief. Het verhaal wordt aan je gepresenteerd en de muziek en de kleuren schrijven je voor welke emoties je moet voelen. Je hebt je eigen verbeelding niet werkelijk nodig. Een boek nodigt je uit je fantasie te gebruiken. Je stapt middels je verbeelding in de wereld die het boek schept en verplaatst je in karakters die anders zijn dan jij. Je leeft actief met ze mee en wordt door ze veranderd. J.R.R. Tolkien noemde dit ‘elfenmagie’. Ik hou enorm veel van films, van tv-series en van stripverhalen, maar voor mij zijn ze een aanvulling en geen vervanging.

Wat zijn je plannen op lees- en schrijfgebied in 2019?
Op schrijfgebied staat er veel te gebeuren, zo komt er een SF-novelle van me uit, getiteld Plastic vriend. Met vijf andere schrijvers werk ik aan een serie SF-romans die zich in een gedeeld universum afspelen onder de titel De zwijgende aarde. De serie wordt uitgebracht door uitgeverij Quasis en mijn deel IJsbrekers verschijnt in november 2019. Verder schreef ik het vijfde deel van de Castlefestkronieken dat in augustus uitkomt. De titel De gevonden wereld verwijst naar een bekend boek van Arthur Conan Doyle, en ja, er komen dinosaurussen in voor. Het bloed kruipt waar het niet gaan kan. Ik wil in 2019 ook nog een horrorroman gaan schrijven. Op leesgebied wil ik weer veel SF- en fantasyboeken lezen. Ik ga geen getal noemen voor mezelf, maar het zal me niet verbazen als ik weer op de 80 a 90 boeken uitkom. Ik vond laatst een doos met Engelstalige SF-pockets uit de jaren zestig en zeventig terug en ik weet nu al dat ik daar veel plezier aan ga beleven. Verder wil ik de Duncton Chronicles van William Horwood gaan herlezen. Ik wil ook bijhouden wat er in Nederland wordt geschreven, vooral op het gebied van SF en korte verhalen. Zo zit ik met spanning te wachten op het boek Sterrenlichaam van Roderick Leeuwenhart.

Bedankt voor de uitgebreide antwoorden! Meer weten over Johan?

Bezoek dan zijn website of volg hem op Twitter

You may also like...

2 reacties

  1. Niek schreef:

    Geweldig leuk om te lezen. Ik zit met smart te wachten op zijn De Afvallige Ster en volg hem op Twitter waar vooral zijn hamsterfoto’s altijd voor glimlach zorgen. En poeh, wat een energie om naast een betaalde baan ook nog aan eigen werk te schrijven en al die evenementen af te gaan. Lijkt me heerlijk als je dat kunt.

  2. Jenn schreef:

    Ik ‘ken’ hem van Twitter, leuk om zo iets meer te lezen :)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.